(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); (adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({});

banner51

banner33

banner44

banner15

banner49

banner40

banner43

Kullanım süresi birkaç dakikalık plastikler doğada yüzyıllarca kalabiliyor

- Pet şişelerden plastik bardaklara, kulak çubuklarından buzdolabı poşetlerine kadar tek kullanımlık plastiklerin içeriklerini ve zararlarını anlatan Boğaziçi Üniversitesi Çevre Bilimleri Enstitüsü Müdürü Prof. Dr. Turgut Tüzün Onay:- "Denizlerdeki çöp kirliliğinin neredeyse 3'te 2'sini tek kullanımlık plastikler oluşturuyor. Maalesef bu malzemeler biyobozunur olmadığı için çok uzun yıllar doğamızda kalabiliyor. Tek kullanımlık plastiklere alternatif ürünler geliştirilmeli"

Genel 22.06.2022, 11:02 22.06.2022, 12:42
23
Kullanım süresi birkaç dakikalık plastikler doğada yüzyıllarca kalabiliyor

İSTANBUL (AA) - GÜLSELİ KENARLI - Boğaziçi Üniversitesi Çevre Bilimleri Enstitüsü Müdürü Prof. Dr. Turgut Tüzün Onay, pet şişe, plastik bardak, pipet, poşet, kulak çubuğu, plastik çatal-kaşık ve ıslak mendil gibi gündelik hayatta sıkça tercih edilen tek kullanımlık plastiklerin biyobozunur olmadığı için yüzyıllarca doğada kalabildiğini belirterek, bunların yerine alternatif ürünlerin tercih edilmesi gerektiğini söyledi.

Uzmanlara göre, denizlerdeki kirliliğin yüzde 80'i karasal kaynaklı, bunun içinde de tek kullanımlık plastiklerin payı yüzde 70-90 aralığında. Dakikalar içinde kullanılıp rastgele çevreye atılan bu plastikler, su kaynaklarında ve denizlerde mikroplastiğe dönüşebiliyor.

Tek kullanımlık plastiklerin içerikleri ve oluşturduğu çevre tehdidiyle ilgili AA muhabirine değerlendirmelerde bulunan Prof. Dr. Turgut Tüzün Onay, plastik kirliliğinin dünyanın en büyük sorunlarından biri olduğunu vurguladı.

Plastik üretiminin 1950'li yıllardan beri artarak yılda 450 milyon tonlara ulaştığını belirten Onay, "Uygun fiyatı dolayısıyla hayatımızdaki kullanım alanı çok fazla. Denizlerdeki çöp kirliliğinin neredeyse 3'te 2'sini tek kullanımlık plastikler oluşturuyor. Maalesef bu malzemeler biyobozunur olmadığı için çok uzun yıllar doğamızda kalabiliyor." dedi.

Plastiklerin doğada, özellikle de su ortamında bozunmadan uzun süre kalabildiğini anlatan Onay, tek kullanımlık plastik malzemelerin yüzeyinde aşırı ısınma, sürtünme gibi etkilerle çatlaklar meydana geldiğini ve bunun da zaman içinde mikroplastik oluşumuna neden olduğunu anlattı.

- Pet şişeler

Gündelik hayatta en sık karşılaşılan tek kullanımlık plastikler hakkında bilgi veren Onay, bunların başında gelen pet şişelerin polietilenden üretildiğini söyleyerek, şöyle devam etti:

"Özellikle yaz aylarında sahil şeridine baktığımızda pet şişeler yoğun bir şekilde kullanılıyor, gelişigüzel olarak plajlara, sahillere bırakılıyor ve hafif malzeme olduğu için rüzgarın etkisiyle denize ulaşıyor. Denize ulaştığında daha ciddi bir problem ortaya çıkıyor çünkü doğada kalma süreleri 400-500 yıl olarak tahmin ediliyor. Çevresel etkilerle, güneş, yağmur, rüzgar etkisiyle çatallaşıyor ve yüzeylerinde kırıklar, çatlaklar oluşuyor. Bu çatlaklardan ise yıllar içerisinde mikroplastiklerin oluşması mümkün oluyor. Mikroplastikler maalesef deniz canlılarına çok ciddi zararlar verebiliyor ve bunlardan da insan vücuduna geçiyor."

- Plastik bardaklar, pipetler

Plastik bardak ve pipetlere de dikkati çeken Onay, bardakların polietilenden, pipetlerin ise propilenden yapıldığını, her ikisinin de mikroplastik oluşturma olasılığının yüksek olduğunu kaydetti.

- Market poşetleri, buzdolabı poşetleri, streç filmler

Market poşetleri, buzdolabı poşetleri ve streç filmlerin de düşük yoğunluklu polietilen malzemelerden üretildiğini aktaran Onay, "Tabii ki bunların geri kazanılması çok zor çünkü evsel çöp içerisinde bunların biriktirilmesi, ayrı toplanması çok mümkün olmadığından bunların doğaya karışması ve uzun yıllar sonucunda mikroplastiğe dönüşmesi ve sağlığımızı bu şekilde tehdit etmesi çok olası." şeklinde konuştu.

- Kulak çubukları

Kulak çubuklarının bilinçsizce kullanıldığına işaret eden Onay, şunları anlattı:

"Sert plastikten yani polipropilenden yapılmış, doğada kalma ömrü neredeyse yüzyıllar mertebesinde olan bir malzeme. Bunlar evden kanalizasyona girdiği takdirde denize rahatlıkla ulaşıyorlar. Bunların da mikroplastik oluşturma riski ve doğada kalma riski çok fazla. Ya bunları yasaklayacağız ya da ahşaptan yapılanları var, onları kullanacağız."

- Karıştırma çubukları

Onay, sıcak içecekler için kullanılan plastik karıştırma çubukları konusunda ise "Bu plastik malzemeleri bir kere kullanıyoruz ve çöpe karışıyor, sonra doğamızda yok olmadan yüzlerce yıl kalıyor ve doğamız ve insan sağlığına etki edecek mikroplastik oluşumuna sebebiyet veriyor. Bunları da ahşap malzemeden kullanabiliriz, yapabiliriz. Alternatif ürünümüz yoksa o zaman bunların kesinlikle yasaklanması gerekiyor. Yasaklanmasıyla plastik atık kirliliğinde çok ciddi azalmalar söz konusu olacaktır." değerlendirmesinde bulundu.

- Islak mendil

Son yıllarda giderek hayatta daha fazla yer etmeye başlayan ıslak mendillerin kompozit olarak adlandırılan malzemelerden oluştuğunu, içlerinde naylon ve polyester bulunduğunu belirten Onay, şu bilgileri verdi:

"Doğal selüloz olanları da var olmakla birlikte genelde polyester, polipropilen, PET fiber veya PET karışımı olabiliyor. Kompozit, içi tamamen plastik lifli. Yemekten sonra elimizi siliyoruz, ondan sonra buruşturup çöpe atıyoruz. Kullanım süresi en fazla 1,5-2 dakika ama doğada kalma süresi yıllar mertebesinde. Mutlaka eskiden kullanılan o el bezleri vardı, lokantaların ya da yemek yediğimiz yerlerin de tekrar yıkanılıp kullanılabilen bu tip ürünlere geçmesi gerekiyor. Çünkü ıslak mendillerin geri kazanılması, geri döndürülmesi, ekonomiye kazandırılması maalesef mümkün değil."

- Plastik çatal, kaşık

Plastik çatal, kaşık gibi malzemelerin de çoğunlukla polietilenden ya da polipropilenden yapıldığını dile getiren Onay, "Lütfen bunları siparişlerde istemeyelim, seçmeyelim, kullanımını engelleyelim. Çünkü bunlar polietilenden yapılmış, doğada kalma süreleri çok uzun ve işimize en fazla 5-10 dakika yarayacak malzemeler. Şirketlerin de bunlara özen göstermesi gerekiyor. Avrupa Birliğinde bu tip malzemeleri çok fazla kullanan, tüketen ve dağıtan firmalara ekstra vergi yükümlülükleri getiriliyor." ifadelerini kullandı.

- Plastik eldivenler, maskeler

Kovid-19 salgınıyla birlikte kullanımı artan; lateks, vinil, nitril karışımlarından üretilen eldivenler ile plastik fiber ihtiva eden maskeler hakkında ise Onay, şunları söyledi:

"Diğer ürünlerde olduğu burada da mikroplastik oluşma riski gibi söz konusu. Tabii bunlar tek kullanımlık ürünlerin dışında olan özel ürünlerimiz. Ama plastik içeren malzemeler olduğu için bunların da özenle kullanılması, ayrı toplanması ve yok edilmesi gerekiyor."

Plastiklerin raf ömrünün olduğunu ifade eden Onay, damacana su üzerine yazılan son kullanma tarihinin, suyun değil plastiğin ömrü için belirtilen tarih olduğunu bildirerek, plastiğin dayanıklı bir malzeme olmasına rağmen uzun süre kullanılması, bekletilmesi ve sıcağa maruz kalmasıyla ortaya kimyasallar çıktığını vurguladı.

Tek kullanımlık plastiklere alternatif ürünler geliştirilmesi gerektiğini dile getiren Onay, sözlerini şöyle tamamladı:

"Bu ürünleri biz 5-10 dakikalık ihtiyacımız için kullanıp attığımızda gelecek nesillere çok olumsuz bir miras bırakmış oluyoruz. Kutuplardaki buz dağlarında bile mikroplastik keşfedildi, olmadığı yer yok çünkü taşınım söz konusu. Tatlı su kaynaklarına da keza karışıyor. Çünkü sadece denizlere değil, yüzeysel kaynaklara, göllere, barajlara karışıyor. Rüzgar etkisiyle, çöp kamyonundan düşen, doğru dürüst toplanmayan, piknikçilerin, halkımızın sokağa bırakmış olduğu malzemelerin her tarafa taşınma riski var."

Yorumlar (0)
24
açık
Namaz Vakti 27 Haziran 2022
İmsak 03:30
Güneş 05:13
Öğle 12:43
İkindi 16:33
Akşam 20:04
Yatsı 21:39
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 38 81
2. Fenerbahçe 38 73
3. Konyaspor 38 68
4. Başakşehir 38 65
5. Alanyaspor 38 64
6. Beşiktaş 38 59
7. Antalyaspor 38 59
8. Karagümrük 38 57
9. Adana Demirspor 38 55
10. Sivasspor 38 54
11. Kasımpaşa 38 53
12. Hatayspor 38 53
13. Galatasaray 38 52
14. Kayserispor 38 47
15. Gaziantep FK 38 46
16. Giresunspor 38 45
17. Rizespor 38 36
18. Altay 38 34
19. Göztepe 38 28
20. Ö.K Yeni Malatya 38 20
Takımlar O P
1. Ankaragücü 36 70
2. Ümraniye 36 70
3. Bandırmaspor 36 62
4. İstanbulspor 36 60
5. Erzurumspor 36 58
6. Eyüpspor 36 57
7. Samsunspor 36 51
8. Boluspor 36 50
9. Manisa Futbol Kulübü 36 49
10. Tuzlaspor 36 49
11. Denizlispor 36 49
12. Keçiörengücü 36 48
13. Gençlerbirliği 36 48
14. Altınordu 36 45
15. Adanaspor 36 45
16. Kocaelispor 36 44
17. Bursaspor 36 44
18. Menemen Belediyespor 36 38
19. Balıkesirspor 36 12
Takımlar O P
1. M.City 38 93
2. Liverpool 38 92
3. Chelsea 38 74
4. Tottenham 38 71
5. Arsenal 38 69
6. M. United 38 58
7. West Ham United 38 56
8. Leicester City 38 52
9. Brighton 38 51
10. Wolverhampton Wanderers 38 51
11. Newcastle 38 49
12. Crystal Palace 38 48
13. Brentford 38 46
14. Aston Villa 38 45
15. Southampton 38 40
16. Everton 38 39
17. Leeds United 38 38
18. Burnley 38 35
19. Watford 38 23
20. Norwich City 38 22
Takımlar O P
1. Real Madrid 38 86
2. Barcelona 38 73
3. Atletico Madrid 38 71
4. Sevilla 38 70
5. Real Betis 38 65
6. Real Sociedad 38 62
7. Villarreal 38 59
8. Athletic Bilbao 38 55
9. Valencia 38 48
10. Osasuna 38 47
11. Celta Vigo 38 46
12. Rayo Vallecano 38 42
13. Elche 38 42
14. Espanyol 38 42
15. Getafe 38 39
16. Mallorca 38 39
17. Cadiz 38 39
18. Granada 38 38
19. Levante 38 35
20. Deportivo Alaves 38 31