(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); (adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({});

banner51

banner33

banner44

banner15

banner49

banner40

banner43

Mutfağındaki atıkları kompost yöntemiyle gübreye dönüştürüyor

- Bilişim teknolojileri öğretmeni Hiba Sinem Demirkan:- "Evimizde her şeyi tek poşetin içerisine koyuyoruz ve kapımızın önüne bırakıyoruz. Kapımızın önünden bir yerlere gidiyor ve çöp dediğimiz ham madde yok oldu zannediyoruz ama aslında onlar yok olmuyor"- "1 santimetre toprağın oluşabilmesi için 300 ila 500 yıl zaman geçmesi gerekiyor. Ben bu bilgiyi öğrendiğimde kompostu çok daha fazla önemsemiştim. Ben de 4 yıldır, her kovamın 20 kilogram olduğunu düşünürsem, yüzlerce kilogram toprak elde etmiş oldum"

Genel 09.05.2022, 11:01 09.05.2022, 12:19
40
Mutfağındaki atıkları kompost yöntemiyle gübreye dönüştürüyor

İSTANBUL (AA) - BİRİZ ÖZBAKIR - Mutfağından çıkan gıda atıklarını evde kompost yöntemiyle değerlendirerek gübre haline dönüştüren bilişim teknolojileri öğretmeni ve Buğday Derneği gönüllüsü Hiba Sinem Demirkan, "Evimizde her şeyi tek poşetin içerisine koyuyoruz ve kapımızın önüne bırakıyoruz. Kapımızın önünden bir yerlere gidiyor ve çöp dediğimiz ham madde yok oldu zannediyoruz ama aslında onlar yok olmuyor." dedi.

Birleşmiş Milletler'in (BM) 2021 Gıda İsrafı Endeksi Raporu'na göre dünya genelinde her yıl yaklaşık 931 milyon ton gıda israf ediliyor. Bu israfın yüzde 61'lik kısmı evlerde, yüzde 26'lık kısmı restoran ve diğer gıda hizmeti veren işletmelerde, yüzde 13'lük kısmı ise perakende gıda satıcılarında oluşuyor.

Gıda atıkları, sebze ve meyvelerin kabukları, çay ve kahveden kalan atıklar, yumurta kabukları hatta dolapta uzun süredir beklediği için çürüyen sebze ve meyveler uygun koşullar sağlanarak biriktirilip işlevsel ve doğal bir gübreye yani komposta dönüştürülebiliyor ve çöp olmaktan kurtarılabiliyor.

- "Her şeye çöp gözüyle bakıyoruz ama atık dediğimiz şey bir ham madde"

Evinde çıkan atıkları biriktirerek kompost yapımında kullanan Hiba Sinem Demirkan, AA muhabirine, bu faaliyete nasıl başladığını ve sistemi kırsal yaşamdan kent yaşamına nasıl uyarladığını anlattı.

Kendisini kompost yöntemiyle babasının tanıştırdığını dile getiren Demirkan, "Muğla'nın Milas ilçesinde Güllük kasabasında yaşıyorduk. Bir gün babam geldi ve dedi ki 'Gıdalarımızın hepsini toprağa gömeceğiz.' Biz önce bir şaşırdık. Annem, ben ve kardeşim, üçümüz de 'hayır, olmaz, nasıl gömebiliriz, o bir çöp' diye bakmıştık. Aslında çöp kavramı bize öğretilen bir kavram çünkü biz de o noktada yadırgamıştık. Sonra araştırınca gördük ki bu işleme kompost deniliyormuş." ifadelerini kullandı.

Ailesinin hala Güllük'te yaşadığını ve çöplerini 10 yıldır kompost ettiklerini aktaran Demirkan, kendisinin ise İstanbul'a taşındığını belirterek, şöyle devam etti:

"İstanbul’a gelince de orada alıştığım sistemi bir şekilde devam ettirmek istedim. Özellikle buradaki tüketimin fazlalığı beni buna itti. Bu tüketime ben de ek olarak bir katkı sunmak istemedim ve zaten bildiğim kompostu burada da ev tipine nasıl taşıyabilirim, diye düşündüm. Ev tipi kompostu 4 yıldır yapıp uyguluyorum."

Kompostun, "organik atıkları, yani evden çıkan, doğada çözünebilecek gıda atıklarını geri dönüştürme, ayrıştırma, topraktan geleni toprağa geri verme" olduğunu dile getiren Demirkan, şunları söyledi:

"Atık dediğimiz şeyler aslında birer ham madde. Doğaya baktığımızda çöp yok, daha doğrusu çöp denen bir kavram yok. Sonbaharda düşen yaprağı baharda göremeyiz, kırılan bir dal zaman içerisinde birçok farklı etmenle çözünür ve ayrışır. Biz de aslında kompost ile normalde doğada olan bu sistemi kendi evimizde taklit ediyoruz. Çöp değil kompost diyoruz. Evimizde her şeyi tek poşetin içerisine koyuyoruz ve kapımızın önüne bırakıyoruz. Kapımızın önünden bir yerlere gidiyor ve çöp dediğimiz ham madde yok oldu zannediyoruz ama aslında onlar yok olmuyor."

- Evde yapılabilecek kompost tipleri: Bokaşi ve solucan kompostu

Demirkan, kompost yaparken biri yeşil diğeri kahverengi iki tür malzeme kullanıldığını, azot sağlayan yeşil malzemelerin sebze ve meyve atıkları, taze otlar, yeşil yapraklar ve çay atıklarından; kahverengi malzemelerin ise dal ve ağaç kabukları, tuvalet kağıdı ruloları, kuruyemiş kabukları ve kuru yapraklardan oluşabildiğini söyledi.

Evde nasıl kompost yapılabileceğine ilişkin bilgi veren Demirkan, bokaşi kompostunun yapımına dair şu ifadeleri kullandı:

"Eğer bokaşi kompostu yapmak istiyorsak, ilk olarak bir kova temin etmeliyiz. Bu kovayı kendimiz de yapabiliriz, satın da alabiliriz. Kovanın en altında gıda atıklarının zamanla suyunu tahliye edebileceğimiz minik bir süzgeç olması gerekiyor. Süzgecin üzerine gıda atıklarımızı koyacağız. O suyu kovadan tahliye edebilmek için de içinde bir musluk olması ve kapağını kapatıp, havasız kalmasını sağlayabileceğimiz bir ortam oluşturmamız gerekiyor. Süzgecin üzerine ilk olarak karbon malzemelerimizi koyuyoruz ve yararlı mikroorganizma sıvımızı sıkıyoruz. Daha sonra gıda atıklarımızı koyup tekrar karbon malzemeyle kapatıyoruz. Böyle minik bir sandviç yapıyoruz, aslında gıda atıklarını o sandviçin arasında turşuluyoruz. Kovayı doldurduktan sonra da kapağını kapatıp 15 gün hiç açmadan bekletiyoruz. İşte turşulaşma dediğimiz işlem bu sürede gerçekleşiyor. Bu sürede de alttan gıda atıklarının sıvısını musluktan tahliye etmeye devam ediyoruz. Hatta bu sıvı da çok faydalıdır, sıvı gübre olarak geçer. Bire yüz oranında sulandırılarak da evdeki bitkilerimizde, bahçemizde vs. kullanılabilir. 15 günlük süre dolduktan ve bu süreçte de sıvı tahliyesini aldıktan sonra, en son, kovamızı toprakla buluşturma işlemini gerçekleştiriyoruz. Bir ay sonra da çok güzel oluşmuş, kahverengi mis gibi kokan bir verimli toprak oluşuyor."

Evde yapılacak bir diğer kompost tipinin solucan kompostu olduğunu ifade eden Demirkan, bu yöntemi de şu şekilde tarif etti:

"Bir kabın içerisinde solucanların yaşayacağı uygun ortamı oluşturuyorsunuz. Bu arada bu solucanlar normalde toprakta gördükleriniz değil, özel kültür solucanları. California solucanları olarak geçiyorlar. Bir yerden temin etmeniz gerekiyor, sonrasında da, nemli ortamları sevdikleri için, onlara düzenli olarak nem vermeniz gerekiyor. Su veya organik atıklarla besleme işlemini yapıyorsunuz. Aslında bu kadar, başka bir şey yapmıyoruz. Geri kalan bütün öğütme işini ve bize güzel bir gübre çıkarma işini onlar kendileri yapıyorlar zamanla. Solucanlar ne kadar çoksa o kadar çok gıda tüketiyorlar, kendi ağırlıklarının yarıları kadar bir ağırlığı bir günde tüketebiliyorlar."

- Hangi alanlarda kullanılabilir?

Gıda atığı tamamen bitmiş olduğunda ve sonuçta toprak gibi bir malzemeyle karşılaşıldığında kompostun hazır hale geldiğini belirten Demirkan, "Gübre niteliğinde bir toprak elde ediyoruz ama istediğimiz her yerde kullanabiliriz tabii ki. Ben evimde balkon bahçesi yapıyorum. Çiçeklerimde, bitkilerimde, yetiştireceğimiz sebzelerde kullanıyorum. Fazla gelirse arkadaşlarıma veriyorum, okulunuzun bahçesinde kullanabilir veya doğaya bırakabilirsiniz." diye konuştu.

- "Atık miktarımızı azaltmak için kompost çok önemli"

Bireylerin kompost tipini seçerken sahip olduğu alana, enerjisine ve mekanına göre tercih yapmasını öneren Demirkan, bir kişinin, evinde kompost yapmaya başlamasıyla doğaya sağlayacağı faydaya vurgu yaparak, konuşmasını şöyle tamamladı:

"Şehirde yaşayan bir kişi günde ortalama bir buçuk kilogram çöp çıkarıyor ve bunun yüzde 60'ını da organik atıklar oluşturuyor. Aslında böyle baktığımızda rakamlar bize her şeyi çok daha güzel ifade ediyor. Yüzde 60, yani çıkardığımız çöpün yarısından fazlasının organik atıklar olması da bu işi neden yapmamız gerektiği kısmında çok güzel bir dönüt veriyor. 1 santimetre toprağın oluşabilmesi için 300 ila 500 yıl zaman geçmesi gerekiyor. Ben bu bilgiyi öğrendiğimde kompostu çok daha fazla önemsemiştim. Ben de 4 yıldır her kovamın 20 kilogram olduğunu düşünürsem yüzlerce kilogram toprak elde etmiş oldum. Kendi başıma yaptığım bu işlemin çok küçük olmadığını, her birimizin etkisinin birleşerek daha büyük bir etki oluşturduğunu biliyorum. Bu yüzden kompostu çok önemsiyorum."

Yorumlar (0)
24
açık
Namaz Vakti 30 Haziran 2022
İmsak 03:31
Güneş 05:14
Öğle 12:44
İkindi 16:33
Akşam 20:04
Yatsı 21:39
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 38 81
2. Fenerbahçe 38 73
3. Konyaspor 38 68
4. Başakşehir 38 65
5. Alanyaspor 38 64
6. Beşiktaş 38 59
7. Antalyaspor 38 59
8. Karagümrük 38 57
9. Adana Demirspor 38 55
10. Sivasspor 38 54
11. Kasımpaşa 38 53
12. Hatayspor 38 53
13. Galatasaray 38 52
14. Kayserispor 38 47
15. Gaziantep FK 38 46
16. Giresunspor 38 45
17. Rizespor 38 36
18. Altay 38 34
19. Göztepe 38 28
20. Ö.K Yeni Malatya 38 20
Takımlar O P
1. Ankaragücü 36 70
2. Ümraniye 36 70
3. Bandırmaspor 36 62
4. İstanbulspor 36 60
5. Erzurumspor 36 58
6. Eyüpspor 36 57
7. Samsunspor 36 51
8. Boluspor 36 50
9. Manisa Futbol Kulübü 36 49
10. Tuzlaspor 36 49
11. Denizlispor 36 49
12. Keçiörengücü 36 48
13. Gençlerbirliği 36 48
14. Altınordu 36 45
15. Adanaspor 36 45
16. Kocaelispor 36 44
17. Bursaspor 36 44
18. Menemen Belediyespor 36 38
19. Balıkesirspor 36 12
Takımlar O P
1. M.City 38 93
2. Liverpool 38 92
3. Chelsea 38 74
4. Tottenham 38 71
5. Arsenal 38 69
6. M. United 38 58
7. West Ham United 38 56
8. Leicester City 38 52
9. Brighton 38 51
10. Wolverhampton Wanderers 38 51
11. Newcastle 38 49
12. Crystal Palace 38 48
13. Brentford 38 46
14. Aston Villa 38 45
15. Southampton 38 40
16. Everton 38 39
17. Leeds United 38 38
18. Burnley 38 35
19. Watford 38 23
20. Norwich City 38 22
Takımlar O P
1. Real Madrid 38 86
2. Barcelona 38 73
3. Atletico Madrid 38 71
4. Sevilla 38 70
5. Real Betis 38 65
6. Real Sociedad 38 62
7. Villarreal 38 59
8. Athletic Bilbao 38 55
9. Valencia 38 48
10. Osasuna 38 47
11. Celta Vigo 38 46
12. Rayo Vallecano 38 42
13. Elche 38 42
14. Espanyol 38 42
15. Getafe 38 39
16. Mallorca 38 39
17. Cadiz 38 39
18. Granada 38 38
19. Levante 38 35
20. Deportivo Alaves 38 31