26. Geleneksel Evvel Temmuz Festivali kapsamında düzenlenen atölyede, deprem sonrası yeniden inşa süreci, Samandağ'ın yaşayan kültürel mirasının korunması ve toplum temelli planlama anlayışı katılımcılarla birlikte ele alındı.
Deprem Dayanışması Sveydiye Yerleşkesi'nde düzenlenen atölye, Architecture Sans Frontières UK tarafından Avrupa Birliği Sivil Düşün Programı kapsamında yürütülen çalışma çerçevesinde gerçekleştirildi. Atölye, Nesime Karateke tarafından hazırlanan belgeselin gösterimiyle başladı. Gösterimin ardından Seda Yüce, Şule Can ve Francesco Pasta'nın kolaylaştırıcılığında gerçekleştirilen söyleşide, Samandağ'ın deprem öncesi sahip olduğu kültürel değerler ile deprem sonrasında yaşanan değişimler değerlendirildi.
MAĞARACIK ÇALIŞTAYININ BULGULARI PAYLAŞILDI
Etkinlikte, Nisan ayında Mağaracık Mahallesi'nde gerçekleştirilen çalıştayın bulguları katılımcılarla paylaşıldı. Atölyede, Samandağ'ın yaşayan kültürel mirasının korunması, deprem sonrası yeniden canlandırılması ve bu sürecin katılımcı bir anlayışla nasıl yürütülebileceği üzerine görüş alışverişinde bulunuldu.
"YAŞAYAN MİRAS SADECE BİNALARDAN İBARET DEĞİL"
Atölyenin açılışında konuşan Seda Yüce, depremin yalnızca binaları değil, kentin hafızasını, kültürel dokusunu ve geleceğini de etkilediğini belirterek, yeniden inşa sürecinde halkın karar alma mekanizmalarının dışında bırakılmaması gerektiğini söyledi.
Yaşayan mirasın yalnızca tarihi yapılar ve mimari projelerden ibaret olmadığını ifade eden Yüce; mahalle kültürü, komşuluk ilişkileri, anılar, üretim alanları, mülkiyet hakları ve aidiyet duygusunun da bu mirasın ayrılmaz parçaları olduğunu vurguladı.
Deprem sonrasında yürütülen yeniden yapılanma politikalarının yerel halkın, sivil toplum kuruluşlarının ve kent dinamiklerinin katılımıyla şekillenmesi gerektiğini dile getiren Yüce, iki yıl önce Antakya'nın Çekmece Mahallesi'nde toplum temelli planlama anlayışıyla başlatılan çalışmaların daha sonra farklı bölgelere taşındığını, son olarak da Nisan ayında Samandağ'da gerçekleştirilen "Samandağ'ın Yaşayan Mirası" çalıştayıyla kentin kültürel hafızasını korumaya yönelik ortak çözüm önerileri geliştirildiğini ifade etti.
"TOPLUM TEMELLİ PLANLAMA MÜMKÜN"
Atölyede konuşan Şule Can ise "Samandağ'ın Yaşayan Mirası" çalışmasının, 2023 yılında Antakya'da başlayan iş birliği sürecinin devamı olduğunu belirtti.
Çalışmanın temel çıkış noktasının "Antakya'yı Antakya yapan insanlarıdır" anlayışı olduğunu söyleyen Can, deprem sonrası uygulanan planlama politikalarının yerel halkın katılımı olmadan yürütüldüğünü savundu.
Can, Mağaracık Mahallesi'nde gerçekleştirilen saha çalışmasında özellikle TOKİ projeleri, kamulaştırma süreçleri ve planlama politikalarının bölgenin sosyal yaşamı ile kültürel mirası üzerindeki etkilerinin incelendiğini belirterek, çalışmanın yalnızca Mağaracık'a değil, Samandağ'ın genel planlama anlayışına da ışık tutmayı amaçladığını ifade etti.
Yaşayan miras kavramının yalnızca tarihî yapıları değil; yaşam biçimini, üretim kültürünü, ekolojik değerleri ve toplumsal ilişkileri de kapsadığını dile getiren Can, bu unsurların planlama süreçlerinde dikkate alınması gerektiğini söyledi.
Çalıştay sonucunda elde edilen bulguların kapsamlı bir rapora dönüştürüleceğini belirten Can, raporun Eylül ayında yayımlanmasının hedeflendiğini ifade etti. Hazırlanacak raporla karar vericilere katkı sunmayı ve toplum temelli planlamanın uygulanabilir olduğunu ortaya koymayı amaçladıklarını kaydetti.
KATILIMCILAR GÖRÜŞ VE ÖNERİLERİNİ PAYLAŞTI
Atölyenin son bölümünde konuşan Francesco Pasta ise Mağaracık Mahallesi'nde yürütülen saha çalışmasının bulgularından hareketle hazırlanan beş durum kartını katılımcılarla paylaştı.
Pasta, kartlarda bölgenin mevcut durumu, deprem sonrasında yaşanan sorunlar ve geleceğe ilişkin beklentilerin yer aldığını belirterek, katılımcılardan bu kartlara eklemeler yapmalarını, gerekli gördükleri noktaları değiştirmelerini ya da yeni sorular ortaya koymalarını istedi.
Katılımcılardan ayrıca, dile getirilen beklenti ve hayallerin hayata geçirilebilmesi için atılabilecek ilk adımların neler olabileceği ile bu süreçte hangi kurumlar, sivil toplum kuruluşları ve yerel aktörlerle iş birliği yapılabileceğine ilişkin görüşlerini paylaşmaları talep edildi.
Atölyenin uygulama bölümünde katılımcılar gruplara ayrılarak hazırlanan durum kartları üzerinde değerlendirmelerde bulundu. Grup çalışmalarında Samandağ'ın kültürel mirası, yaşam alanları, planlama süreçleri ve deprem sonrası yeniden yapılanmaya ilişkin görüş, öneri ve kaygılar paylaşıldı. Düzenlenen atölye çalışması, katılımcıların değerlendirmelerinin ardından sona erdi.
