İnsan Hakları Derneği (İHD) Hatay Şubesi, çözüm sürecinin kalıcı barışa dönüşmesi için demokratikleşme, hukuki güvenceler, bağımsız izleme mekanizması ve geçmişle yüzleşme başlıklarında acil adımlar atılması çağrısında bulundu.
İnsan Hakları Derneği (İHD) tarafından Türkiye genelinde eş zamanlı gerçekleştirilen basın açıklaması, Hatay’da da yapıldı. İHD Hatay Şubesi Eş Başkanı Mürsel Tonguç Salmanoğlu tarafından okunan açıklamada, çözüm sürecinin yalnızca silahsızlanmayla sınırlı kalmaması, demokratikleşme ve hukuksal reformlarla desteklenerek kalıcı barışa dönüştürülmesi gerektiği belirtildi.
Açıklamada, TBMM Millî Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu tarafından 18 Şubat 2026'da kabul edilen rapor ile 18 Ağustos 2026'da yayımlanan 7595 sayılı Millî Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun değerlendirildi. İHD, söz konusu kanunu çözüm sürecinde önemli bir adım olarak nitelendirirken, mevcut düzenlemenin eksikliklerine dikkat çekti.
İfade ve protesto özgürlüğü, medya özgürlüğü, muhalefete ve sivil topluma yönelik operasyonlar ile diğer insan hakları ihlallerinin toplumda güvensizlik yarattığı ifade edilen açıklamada, barış sürecinin demokratikleşme ve hukuksal reformlarla desteklenmesi gerektiği vurgulandı.
İHD’DEN BEŞ MADDELİK REFORM ÇAĞRISI
İHD, çözüm sürecinin ilerleyebilmesi ve kalıcı barışın sağlanabilmesi için beş temel başlıkta adım atılması gerektiğini belirtti.
İlk olarak, 7595 sayılı Kanun'un uygulanmasının şeffaf, denetlenebilir ve hukuki güvencelere bağlı olması istendi. Silahsızlanma ve tasfiye sürecinde izlenecek kriterlerin kamuoyuna açıklanması, sonuçların düzenli paylaşılması ve TBMM denetiminin etkili biçimde işletilmesi çağrısı yapıldı.
İkinci başlıkta, kanunun kapsamı ve hukuki sonuçlarına ilişkin belirsizliklerin giderilmesi gerektiği belirtildi. Kanundan yararlanma koşullarının açık ve objektif biçimde belirlenmesi, benzer hukuki durumdaki kişiler arasında ayrımcılığa yol açabilecek uygulamaların önlenmesi ve geri dönenlerin toplumsal yaşama katılımı için gerekli güvencelerin oluşturulması istendi.
Üçüncü olarak, demokratikleşme adımlarının silahsızlanma koşuluna bağlanmadan hayata geçirilmesi gerektiği ifade edildi. Kayyum uygulamalarına son verilmesi, seçilmiş belediye başkanlarının görevlerine iade edilmesi, AİHM ve AYM kararlarının eksiksiz uygulanması, hasta mahpusların serbest bırakılması ve ifade, örgütlenme, toplantı ve gösteri özgürlüklerinin güvence altına alınması çağrıları sıralandı.
Dördüncü başlıkta, süreci izleyecek mekanizmanın bağımsızlık, çoğulculuk ve hesap verebilirlik ilkeleri doğrultusunda güçlendirilmesi istendi. TBMM İzleme Komisyonunun düzenli bilgilendirilmesi, sürece ilişkin dönemsel raporların yayımlanması ve insan hakları örgütleri, akademisyenler, barolar ile sivil toplum kuruluşlarının sürece katılımının sağlanması gerektiği belirtildi.
Beşinci ve son başlıkta ise hakikat, adalet, yüzleşme ve toplumsal onarımın çözüm sürecine dahil edilmesi gerektiği vurgulandı. Zorla kaybetmeler ve faili meçhul cinayetlerin aydınlatılması, mağdur ailelerinin hakikate erişiminin sağlanması, çatışmadan etkilenen bölgelerde sosyal, ekonomik ve psikolojik onarım programlarının geliştirilmesi istendi.
“KALICI BARIŞ İÇİN ÜÇ ALAN BİRLİKTE İLERLEMELİ”
Açıklamanın sonuç bölümünde, 7595 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinin tek başına kalıcı barışın kurulması anlamına gelmediği belirtildi. İHD, silahsızlanma ve tasfiye sürecinin yanı sıra siyasi katılımı, temel hakları, yerel demokrasiyi ve eşit yurttaşlığı esas alan bir demokratikleşme programının oluşturulmasını istedi.
Hakikat, adalet, yüzleşme, mağdurların hakları ve toplumsal onarımı kapsayan bir toplumsal barış programının da hayata geçirilmesi gerektiği ifade edilen açıklama, hükümete daha fazla cesaret ve sorumluluk alma çağrısıyla sona erdi.
