Mor Dayanışma Derneği, 8 Mart Dünya Kadınlar Günü öncesinde hazırladığı “Kadın Haklarına Dönük Saldırılar ve Örgütlü Kadın Mücadelesi Raporu”nu kamuoyu ile paylaştı. Toplantıya Mor Dayanışma Kurucu Üyesi ve DEM Parti Mersin Milletvekili Perihan Koca katıldı.
Koca, toplantıda raporu sunarken Türkiye’de kadın haklarına yönelik sistematik saldırılar, deprem sonrası Hatay’daki kadın ve çocukların karşılaştığı sorunlar, erkek şiddeti, işsizlik ve kadın emeğinin görünmezliği konularına dikkat çekti. Koca, raporun toplumsal cinsiyet eşitsizliği ve örgütlü kadın mücadelesi perspektifiyle hazırlanmış sosyalist feminist bir değerlendirme sunduğunu vurguladı.
DEPREM SONRASI HATAY’DA KADINLAR
Koca, Hatay’da depremin üzerinden üç yıl geçmesine rağmen barınma, sağlık ve eğitim alanındaki sorunların devam ettiğini belirtti. Geçici çadırların konteynerlere dönüşmesine rağmen altyapı eksiklerinin giderilmediğine, ulaşım ve sağlık hizmetlerine erişimin sınırlı olduğuna dikkat çekti. Kadınlar ve çocuklar için kamusal güvenlik ve sosyal alan eksikliğinin ciddi riskler yarattığını ifade etti.
Mor Dayanışma’nın sahada yürüttüğü çalışmalarla barınma, sağlık, eğitim ve çocuk bakımındaki aksaklıkların belgelendiğini aktardı.
Hatay’da 180 bin kişinin hâlâ konteynerlerde yaşadığını, kalıcı konutların tesliminin gecikmesi nedeniyle konteynerlerin kronik bir barınma krizine dönüştüğünü söyledi.
Depremzede kadınların, toplumsal cinsiyet eşitsizliği ve artan bakım yükü nedeniyle iki kat mağdur durumda olduğunu belirtti.
ERKEK ŞİDDETİ VE KADIN CİNAYETLERİ
Toplantıda Koca, 2025’te Türkiye’de en az 299 kadının öldürüldüğünü, 471 kadının ölümü “şüpheli” olarak kayda geçtiğini aktardı. Kadın cinayetlerinde ateşli silah kullanımının öne çıktığını ve Hatay’da bireysel silahlanmanın arttığını vurguladı.
Erkeklerin 2025’te en az 724 kadını yaraladığını; şiddetin yalnızca cinayetle sınırlı olmadığını, darp, kesici alet ve silah saldırılarının yaygın olduğunu söyledi.
Deprem bölgelerinde kadınların güvenlik ve sosyal destek hizmetlerine erişimde ciddi zorluklar yaşadığını belirtti.
SIĞINAK VE GÜVENLİK SORUNU
Koca, Türkiye’de 42 milyon kadın nüfusuna karşı yalnızca 150 kadın sığınağı bulunduğunu, Hatay’da 845 bin kadına yalnızca 1 sığınma evi düştüğünü söyledi. Depremde yıkılan sığınma evlerinin yerine yenilerinin yapılmadığını, kadınların mevcut durumda sadece 15 günlük geçici barınma imkânına sahip olduğunu vurguladı.
Bu durumun, kadınların güvenli barınma hakkını ciddi biçimde kısıtladığını ifade etti.
SAĞLIK VE EĞİTİM KRİZİ
Koca, Hatay’da sağlık sisteminde ciddi bir çöküş yaşandığını, 68 Aile Sağlığı Merkezi’nin hizmet dışı kaldığını ve 240 aile hekimliği biriminin konteynerlerde hizmet verdiğini aktardı.
Kadınların üreme sağlığı ve koruyucu sağlık hizmetlerine erişemediğini, bebek ölüm oranının Hatay’da binde 20’ye yükseldiğini söyledi.
Eğitimde deprem öncesi 500 bin civarında olan öğrenci sayısının bugün 400 bine gerilediğini, ortaöğretimde okul terkleri ve erken yaşta iş gücüne katılımın arttığını vurguladı.
KADIN YOKSULLUĞU VE İSTİHDAM
Koca, DİSK Araştırma Merkezi’nin Şubat 2026 raporuna atıfta bulunarak:
Geniş tanımlı işsizlik oranının %29,9, kadın işsizliğinin ise %39,3 olduğunu belirtti.
Hatay’da deprem sonrası kadın istihdam kaybının %25–30 civarında olduğunu söyledi.
Kadınların çoğunlukla güvencesiz, yarı zamanlı ve düşük ücretli işlerde çalıştığını, sendikalaşma oranının kadınlarda %6,8’e kadar düştüğünü aktardı.
MOR DAYANIŞMA’NIN TALEPLERİ
Toplantıda Milletvekili Koca’ nın ardından söz alan Mor Dayanışma Üyesi Avukat Sezen Ezer, Mor Dayanışma’nın taleplerini şöyle sıraladı:
• Kadın cinayetlerini ve erkek şiddetini önleme merkezleri acilen açılmalı.
• Nüfusu 100 binin üzerinde olan her yerleşim yerine kadın sığınma evleri ve ŞÖNİM artırılmalı.
• Bakım hizmetleri kamulaştırılmalı; kreş ve yaşlı bakım evleri devlet tarafından sağlanmalı.
• LGBTİ+’lara dönük nefret ve ayrımcılık politikalarından vazgeçilmeli.
• Toplumsal cinsiyet eşitliği anayasal güvence altına alınmalı.
• Sağlık hizmetleri erişilebilir olmalı; HPV test ve aşı uygulaması acilen başlatılmalı.
• Kadınlara tam zamanlı, güvenceli ve eşit ücretli istihdam sağlanmalı.
• İstanbul Sözleşmesi etkin şekilde uygulanmalı; ILO 190 onaylanmalı.
• Ücret eşitliği ve temel gelir güvencesi sağlanmalı; artan oranlı servet vergisi getirilmeli.
• Toplumsal cinsiyet eşitliği dersleri ilkokuldan üniversiteye kadar müfredata eklenmeli.
• Demokratik, halkçı ve cinsiyetsiz bir laiklik anayasal güvence altına alınmalı.
Ezer, konuşmasında tüm kadınları Mor Dayanışma’da örgütlenmeye ve dayanışmayı büyütmeye çağırdı.
