Hatay’daki bazı su kaynaklarında deprem öncesi radon gazı artışı tespit edildi
6 Şubat depremlerinin ardından Hatay’da yürütülen bilimsel araştırmalar dikkat çekici bulgular ortaya koydu. Selçuk Üniversitesi Fen Fakültesi öncülüğünde gerçekleştirilen ve TÜBİTAK tarafından desteklenen çalışmada, bölgedeki bazı su kaynaklarında radon gazı seviyelerinde önemli değişimler gözlemlendi.
Araştırma kapsamında, depremler öncesinde gaz seviyelerinde artış, depremlerin ardından ise hızlı bir düşüş yaşandığı tespit edildi. Bilim insanları, bu değişimlerin sismik hareketlerle bağlantılı olabileceğine dikkat çekti.
ARTÇI DEPREMLER ÖNCESİ YÜKSELİŞ TESPİT EDİLDİ
Proje yürütücüsü Prof. Dr. Mehmet Erdoğan, Hatay’da meydana gelen 4.9 ve 4.3 büyüklüğündeki artçı depremler öncesinde gaz seviyelerinde belirgin yükselişler gözlemlediklerini açıkladı. Ölçümlerin ardından seviyelerde hızlı düşüş yaşandığını belirten Erdoğan, bu durumun “anomali” olarak değerlendirildiğini ifade etti.
Çalışmada incelenen iki farklı su kaynağında ölçülen değerlerin yaklaşık 5 kat değiştiği kaydedildi. Bu değişimlerin, bölgedeki fay hareketleriyle ilişkili olabileceği değerlendiriliyor.
DEPREM TAHMİNİNDE KULLANILABİLİR Mİ?
Araştırma bulgularına göre, yer altı suları ve termal kaynaklarda gözlemlenen gaz hareketliliği, gelecekte olası depremlere ilişkin öncül işaretlerin izlenmesine katkı sunabilecek bir veri olarak değerlendiriliyor.
Bilim insanları, özellikle fay hatlarına yakın bölgelerde yapılacak düzenli ölçümlerin önemli veriler sağlayabileceğini belirtirken, bu yöntemin tek başına deprem tahmini için yeterli olmadığının altını çiziyor.
SAĞLIK AÇISINDAN DİKKAT ÇEKEN UYARI
Radon gazının yalnızca jeolojik değil, aynı zamanda sağlık açısından da önemli etkileri bulunuyor. Doğal radyoaktif bir gaz olan radonun, özellikle kapalı ve havalandırması yetersiz alanlarda birikerek risk oluşturabileceği ifade ediliyor.
Uzmanlar, gazın solunum yoluyla akciğerlere ulaşarak hücresel düzeyde hasara yol açabileceğini, bu nedenle sigaradan sonra akciğer kanserine neden olan başlıca etkenlerden biri olarak kabul edildiğini belirtiyor.
Bu nedenle kapalı alanların düzenli olarak havalandırılması gerektiği vurgulanıyor.
BİLİMSEL ÇALIŞMALAR SÜRÜYOR
Araştırmacılar, radon gazı ölçümlerinin diğer jeolojik ve sismik verilerle birlikte değerlendirildiğinde anlam kazandığını belirtiyor. Hatay’daki çalışmaların, bu alandaki bilimsel literatüre katkı sunması bekleniyor.
RADON GAZI NEDİR?
Radon gazı, yerküre kaynaklı, doğal ve radyoaktif bir gazdır. Yer kabuğunda bulunan uranyum elementinin radyoaktif bozulması sonucu ortaya çıkar. Gözle görülmeyen, kokusuz ve renksiz olan bu gaz, toprak ve kayaçlardan çıkarak atmosfere ve yer altı sularına karışabilir.
Radon gazı özellikle yalıtımı yetersiz binalarda, zemin ve bodrum katlarda birikme eğilimi gösterir. Havadan daha ağır olması nedeniyle alt katlarda yoğunlaşır ve kapalı alanlarda risk oluşturabilir.
Gaz, havadaki toz parçacıklarına tutunarak solunum yoluyla insan vücuduna girer. Radyoaktif yapısı nedeniyle akciğer dokusunda radyasyon etkisi oluşturarak hücrelere ve DNA’ya zarar verebilir. Uzmanlara göre radon gazı, sigaradan sonra akciğer kanserine yol açan en önemli etkenlerden biri olarak kabul edilmektedir.
Ancak uzmanlar, basit önlemlerle riskin azaltılabileceğini belirtiyor. Kapalı alanların düzenli şekilde havalandırılması, özellikle zemin ve bodrum katlarda temiz hava sirkülasyonunun sağlanması radon gazının birikmesini önlemede etkili oluyor.
Uzmanlar, gerekli önlemler alındığında panik yapılmasını gerektiren bir durum olmadığını vurguluyor.
